[206][226]Witam w dowdztwie Gwiezdnych Wrt.
[227][262]Nazywam si Amanda Tapping|/i gram Samanth Carter.
[262][309]/Jest ona gwnym naukowcem|/i liderem grupy zwanej SG-1.
[309][348]Misj SG-1 jest podrowanie przez|niezwyke urzdzenia tzw. Gwiezdne Wrota,
[348][376]do planet|na odlegych kracach galaktyki.
[376][398]Tam walcz|z niezwykle zymi obcymi,
[398][419]komunikuj si z istotami|z wyszych paszczyzn istnienia
[419][435]i uywaj|fantastycznej technologii.
[435][464]No i oczywicie czsto|ratuj ludzko i galaktyk
[464][488]przed cakowit zagad.
[488][523]Krcc "Stargate SG-1"|staramy si doprowadza SF
[523][548]do granic ludzkiej wyobrani.
[548][575]/Obce pasoyty,|/wiaty rwnolege,
[575][615]/podre w czasie,|/tunele czasoprzestrzenne.
[615][634]Kto mgby powiedzie,|e to tylko fantazja.
[634][666]Jednak nie oznacza to,|e nie jest to prawda.
[666][693]W cigu najbliszej godziny,|udamy si w inn podr.
[693][733]Nie tylko na planie SG,|ale te przez wiat prawdziwej nauki,
[733][781]by zobaczy czy taka szalona fantazja SF,|moe by prawdziwa.
[781][802]{C:$aaccff}.::][ GRUPA HATAK ][::.|{C:$aaccff}/przedstawia napisy
[802][824]{C:$aaccff}Stargate SG-1 True Science|{C:$aaccff}http://napisy.gwrota.com
[824][836]{C:$aaccff}Tumaczenie i napisy: _Neoo_|Korekta: almondish
[836][850]{C:$aaccff}Korekta techniczna: Pawlak
[854][868]/Akcja!
[868][904]Wychodzimy z nadprzestrzeni.
[904][933]Czy wanie to widz?
[933][974]/SF i nauka zdaj si by sobie|/coraz bardziej blisze.
[974][993]Uwaam, e istnieje ku temu|dobry powd.
[993][1025]Obie traktuj|o ludzkiej wyobrani.
[1025][1058]Obie zadaj pytania "Co jeli?"
[1058][1121]/Obie staraj si zrozumie nasze miejsce|/w tym zoonym wszechwiecie.
[1121][1137]Obejrzyj si za siebie...
[1137][1177]/Czytamy gazety, biece|/magazyny popularnonaukowe,
[1177][1230]ogldamy wiadomoci, szukajc spraw,|ktre mog by interesujce
[1230][1262]/i ktre mog da nam|/jaki ciekawy pomys.
[1262][1299]Obliczam minimaln odlego|dla odpalenia gowicy.
[1299][1326]/Czytam o czarnych dziurach,|/czytam Stevena Hawkinga.
[1326][1361]Wikszo z tego mi umyka,|ale zabawnie jest,
[1361][1378]kiedy si myli|"O mog to wykorzysta".
[1378][1396]To byaby dobra historia.
[1396][1409]Dobra mam to.
[1409][1427]Przekazuj informacje.
[1427][1486]/SF ma okrelony sposb opowiadania historii,|/ale ludzie piszcy te historie
[1486][1522]/musz rozwizywa|/te same problemy co naukowcy.
[1522][1585]W wielu przypadkach, scenarzyci SF bardziej|zbliaj si do prawdy ni naukowcy.
[1585][1622]Jest tak zakorzenione w prawdziwej|terminologii naukowej,
[1622][1651]rzeczach, ktre faktycznie|mog zaistnie we wszechwiecie,
[1651][1678]e ludzie, ktrzy dysponuj wiedz|i nie ogldaj tego
[1678][1690]tylko dla eskapizmu fantasy.
[1690][1714]/Mog zainteresowa si t nauk.
[1731][1763]/Nauka jest super, ale w fikcji|/nadal potrzebujesz walki
[1763][1797]/midzy dobrem a zem.
[1882][1925]Od pocztku serialu SG-1 musiao stawi|czoa najwikszemu wrogowi ludzkoci.
[1925][1980]Rasie, tak zych obcych, e nie spoczn oni,|a nie zniewol caej galaktyki.
[1980][2019]Zaczli ni si nam po nocach, zmusili nas|do podejmowania strasznego ryzyka.
[2019][2042]Czasami mylelimy,|e przegralimy t bitw.
[2042][2063]To...
[2063][2093]...Goa'uldowie.
[2117][2150]Pomys stworzenia werajcego si|w twoje ciao, przejmujcego twj umys,
[2150][2178]sterujcego twoim zachowaniem|jest jedn z najstraszniejszych rzeczy
[2178][2193]jakie widziano w Stargate.
[2193][2216]Na pocztku serialu dowiadczya tego|moja posta, Samantha.
[2216][2239]Powiem wam, nie podobao jej si to.
[2239][2273]Pisarze SF w cigu lat|wymylili kilu strasznych obcych,
[2273][2314]ale Goa'uldowie z pewnoci nale|do jednych z najwredniejszych.
[2332][2370]/Jak na SF przystao,|/wopodobne pasoyty Goa'uldowie,
[2370][2407]/dominuj umysy|/armii wojownikw, Jaffa.
[2407][2433]/A potem staraj si|/ustanowi swoje rzdy w galaktyce.
[2433][2460]/Ale jeden z tych wojownikw, Teal'c,|/zobaczy prawd
[2460][2487]/i uwolni si od ich kontroli.
[2487][2512]/Doczy do nas,|/druyny Gwiezdnych Wrt.
[2512][2538]/I zacza si walka o wszechwiat.
[2538][2559]/Podniecajce, nie?
[2559][2618]Ta pasoytnicza rasa istot|moe przetrwa wycznie w nosicielu.
[2620][2672]Wic udaj si do staroytnego Egiptu|i porywaj ludzkich nosicieli,
[2672][2704]zajmuj ich ciaa,
[2704][2738]kontroluj a do momentu|gdy s w stanie zaj staego nosiciela.
[2738][2799]Wic w zasadzie Jaffa s inkubatorami|dla formy larwalnej Goa'ulda.
[2836][2863]/To nie jest co co moesz zastrzeli,|/albo od tego uciec,
[2863][2884]/to jest wewntrz ciebie|/i ma nad tob kontrol.
[2884][2929]/No i jest ta sprawa estetyki,|s one cakiem odraajce.
[2929][2974]Te wyki, ktre wdzieraj si|w ty gowy.
[2974][2999]/Jako inteligentne|/i cakowicie ze pasoyty,
[2999][3027]/Goa'uldowie s przeraajcymi wrogami.
[3027][3049]Wcale nie musimy dugo szuka|by znale rwnie
[3049][3076]przeraajce istoty na naszej planecie.
[3098][3146]/Gdybycie byli gomi z kosmosu|/i przybyli na Ziemi
[3146][3191]i obiektywnie zbadali|yjce tutaj istoty.
[3191][3237]Potem po powrocie do domu,|co bycie powiedzieli swoim ziomkom?
[3237][3278]Wikszo co tam yje to pasoyty.
[3293][3349]/Profesor Janovy jest wiodcym ekspertem|/w dziedzinie bardzo strasznych istot.
[3349][3389]To jest Moniezia expansa,|tasiemiec wyjty z owcy.
[3393][3436]/Na Uniwersytecie Nebraski, prowadzi jedno|/z najniezwyklejszych muzew wiata.
[3436][3473]/Ma tam ponad 150 tysicy|/okazw zachcajcych do wymiotw.
[3473][3521]To s Fascioloides magna, ktre yy|w wtrobie jelenia wirginijskiego.
[3526][3565]/Kady z okazw w jego muzeum,|/wysysa siy yciowe
[3565][3585]/z innych ywych stworze.
[3585][3618]To jest Ascaris lumbricoides,|glista ludzka.
[3618][3663]Te robaki s|w prawie 25% populacji ludzkiej.
[3663][3688]/To te, ktrymi zaraaj si|/dzieci w szkole, pamitacie?
[3688][3733]/My, ludzie jestemy|/idealnym, przytulnym miejscem...
[3733][3746]/dla pasoytw.
[3762][3799]To jest Taenia saginata,|tasiemiec nieuzbrojony.
[3800][3827]Ludzie zaraaj si nim jedzc|niedogotowan woowin.
[3827][3872]Myl, e gdybycie|pooyli to na stole i zmierzyli
[3872][3906]to miaby jakie|4,5 do 6 metrw dugoci.
[3906][3940]A ludzie mog mie ich po kilka.
[3940][3974]/Odraajce pasoyty ja te,|/maj natur wampirw.
[3974][4013]/Wykorzystuj inne organizmy,|/uywajc ich ciaa jako darmowy obiad.
[4013][4061]/S bezwzgldne, bior co chc,|/rozmnaaj si i odchodz.
[4061][4122]/Ostatecznie to my ludzie jestemy|/idealnym dla nich rodowiskiem.
[4126][4155]/Istnieje ogromna liczba pasoytw|/erujcych na ludziach.
[4155][4178]Wszy, kleszcze, przywry...
[4179][4195]/ktre yj w krwiobiegu.
[4195][4221]/S te due nicienie|/yjce w jelitach.
[4221][4245]/Istniej pasoyty yjce w ustach.|/Niektre z nich s
[4245][4271]/bardzo niszczycielskie,|/powodujc choroby skry.
[4271][4312]/Inne uszkadzaj ledzion|/lub wtrob.
[4315][4335]Istnieje przynajmniej 200 gatunkw,
[4335][4364]ktre przynajmniej u niektrych|z nas zamieszkiway.
[4382][4408]/To co czyni Goa'uldw|/tak szczeglnie strasznych to to,
[4408][4437]/e przejmuj cakowit kontrol|/nad swoimi ludzkimi gospodarzami.
[4437][4450]/Dobrze zgadujecie.
[4450][4508]/Okazuje si, e ten szalony pomys SF|/ma podstawy w prawdziwej nauce.
[4508][4547]Jest wiele przypadkw kiedy pasoyt|by w stanie zmieni zachowanie
[4547][4563]swojego gospodarza.
[4563][4592]/To s Dicrocoelium dendriticum.
[4592][4641]/Cz ich cyklu yciowego|/spdzaj w tuowiu i mzgu mrwek.
[4641][4679]/To pasoyt taki jak Goa'uld,|/tyle, e nieco mniejszy.
[4679][4703]/Jej larwa wgryza si w mzg mrwki,
[4703][4733]/gdzie zmienia naturalne|/instynkty zwierzcia.
[4733][4764]/Wic zamiast bezpiecznie porusza si|/pod poszyciem lasu,
[4764][4779]/jak kada dobra mrwka.
[4779][4807]/Nagle odczuwa ch|/popenienia samobjstwa
[4807][4829]/poprzez wdrapanie si|/na czubek dba trawy,
[4829][4857]/gdzie zostanie zjedzona|/przez przechodzc owc.
[4857][4868]/Gdy ju jest w owcy,
[4868][4898]/pasoyt moe kontynuowa|/swj niszczycielski cykl yciowy.
[4915][4941]/Ale to nie przydarza si|/wycznie mrwkom, o nie.
[4941][4971]/Pilnujcie odkw,|/gdy naukowcy sugeruj,
[4971][5009]/e niektre pasoyty mog sprawia,|/e ludzie robi rzeczy,
[5009][5033]/ktrych nie mog kontrolowa.
[5033][5057]/Na przykad tasiemiec wi,
[5057][5090]/ktrym ludzie zaraaj si|/jedzc niedogotowan cielcin.
[5090][5135]Te robaki w rnych czciach ciaa|tworz cysty, rwnie w mzgu.
[5135][5193]/Przez to mona zaobserwowa|/zmiany zachowania, mdoci, senno,
[5195][5229]/czasami utrat wzroku.|/To jest kolejny przypadek,
[5229][5276]/kiedy pasoyty|/zmieniaj nasze zachowanie.
[5282][5308]/Wic jeli tasiemce|/mog zmieni nasze zachowanie
[5308][5331]/i wywoa u nas mdoci i zmczenie,
[5331][5362]/to czy moliwe jest,|/e obcy pasoyt, jak Goa'uld,
[5362][5395]/moe cakowicie nad nami zapanowa?
[5395][5432]Prawa ewolucji mwi,|e dla wszystkiego musi by powd.
[5432][5474]/Wic moe zaraenie|/okrelonym rodzajem pasoyta,
[5474][5502]/moe sprawi, e bdziemy li.
[5502][5556]/Jeli jest powd, ktry ma wpyw|na sukces w rozmnaaniu si
[5556][5581]wic pewnie, dlaczego nie.
[5581][5603]/Ju si boicie?|/Bo powinnicie.
[5603][5631]/Bo jak si okazao,|/profesor Janovy uwaa,
[5631][5663]/e moemy nie by|/dominujcym gatunkiem na Ziemi.
[5663][5696]/To pasoyty nim s.
[5697][5735]/Zaraaj wszystko,|/maj wiksz rnorodno form
[5735][5762]/efektywniej zajmuj rodowiska,
[5762][5802]/ktre my uznalibymy|/za niezbyt dobre miejsca do ycia.
[5802][5846]/W niektrych przypadkach|/kontroluj populacje.
[5846][5900]/Posiadaj one najefektywniejszy|/styl ycia na Ziemi.
[5957][5998]Czy ona ci zadowala,|najdrosza?
[6001][6056]Te Wrota stworzyy pole walki w naszej|bitwie pomidzy siami dobra i za.
[6056][6080]Po naszej stronie jest|Dowdztwo Gwiezdnych Wrt.
[6080][6107]Pomagaj nam liczni obcy jak Asgard,
[6107][6133]Tok'ra i ludzie|z rnych zaktkw galaktyki.
[6136][6169]Przeciwko nam|s przeraajce pasoyty, Goa'uldowie
[6169][6205]oraz niepowstrzymane|i nieczue Replikatory.
[6205][6250]Na pocztku SGC walczyo z nimi|nasz prymitywn ziemsk broni.
[6250][6271]Ale szybko odkrylimy to.
[6271][6293]To jest staff.
[6293][6318]A to zat.
[6318][6337]Pierwszy strza oguszy przeciwnika.
[6337][6368]Drugi zabije go.
[6378][6401]Moesz uwaa, e to jest czyste SF,|ale okazuje si,
[6401][6443]e prawda jest o wiele dziwniejsza.
[6469][6498]/Zosta na ziemi!|/Na ziemi!
[6498][6519]/To co widzicie|/to pistolet obezwadniajcy.
[6519][6557]/Bro rczna, ktra obezwadnia przestpcw|/poprzez potraktowaniem ich
[6557][6598]/50.000 woltw prdu elektrycznego.
[6661][6693]/Najbardziej fascynujce jest to,|/e bro ta moe obezwadni podejrzanego
[6693][6737]/bez zabijania|/lub nawet ranienia go.
[6745][6788]/Ale rzd USA potajemnie opracowuje co|/o wiele bardziej potnego.
[6788][6811]/Nazywa si to|/Aktywny System Obezwadniania.
[6811][6842]/Tajna bro dziaajca|/na zasadzie emitowania mikrofal,
[6842][6885]/takich jak w kuchence mikrofalowej,|/ale o wiele wikszym skupieniu.
[6885][6932]/Jest to, jak mwi eksperci,|/promieniowa bro idealna.
[7017][7054]/Wic z promieniow broni oguszajc,|/bdc w fazie rozwoju,
[7054][7096]czy bro, ktra dezintegruje czowieka|/wydaje si by taka nierzeczywista?
[7096][7115]Aby wyparowa,|musiabym ciebie podgrza
[7115][7134]do temperatury 100 milionw stopni.
[7134][7153]A energia do tego potrzebna|jest gigantyczna.
[7153][7171]Dosownie gigantyczna.|Wic ciko sobie wyobrazi
[7171][7207]bro rczn, ktr mona by byo|zrobi takie rzeczy.
[7218][7253]W pewnych sytuacjach kierowana|bro energetyczna moe by uyta.
[7253][7281]Moe pali rzeczy,|niszczy elektronik.
[7288][7312]Olepia ludzi.|Tego typu sprawy.
[7348][7378]Po przerwie poka wam|wicej planu zdjciowego SG.
[7378][7427]No i staniemy oko w oko z najwikszym|i najbardziej przeraajcym wrogiem ludzkoci
[7427][7474]i dowiemy si czy ich ziemscy kuzynowie|powinni wzbudza sympatie czy strach.
[7474][7490]Nadszed czas...
[7490][7526]by pozna Replikatory.
[7627][7656]/I... 3,2,1|Akcja!
[7656][7693]Wychodz z nadprzestrzeni.
[7701][7736]Nastpia zmiana w planie lotu.
[7736][7762]/Nie ebym chciaa si popisywa,|/albo co podobnego,
[7762][7776]/ale Gwiezdne Wrota s obecnie
[7776][7800]/jednym z najduej wywietlanych|/seriali SF na wiecie.
[7800][7836]/Ogldanym przez prawie|/20 milionw ludzi w ponad 80 krajach.
[7836][7852]/Nienajgorzej, nie?
[7852][7888]Upewnij si, e zanim Ben si zatrzyma,|ty bdziesz go widzie.
[7888][7914]/To niesamowite, e ludziom|/ten serial tak si podoba,
[7914][7929]bo bohaterowie s grup sierot,
[7929][7968]ktre sprawiaj sobie|i innym straszne problemy.
[7972][8018]/To chyba dlatego, e czasami|/wydostaj si z tych problemw,
[8018][8043]/to sprawia,|/e ludzie cigle to ogldaj.
[8043][8066]Ben mog zobaczy jak zmieniasz pozycj?
[8066][8098]- Wic widzimy jednego faceta.|- Tak.
[8098][8139]/Serial krcony jest na ponad 9 planach|/zdjciowych w Vancouver w Kanadzie.
[8139][8172]/Oglna liczba|/zaangaowanych osb siga 500.
[8172][8213]/A bezlitosny grafik|/produkuje jeden odcinek na 7 dni.
[8213][8244]Znalazam sposb na obejcie zabezpiecze,|wszystko przygotowane.
[8244][8283]/To cakiem sporo, ale po atmosferze|/na planie nie domyliby si.
[8283][8314]/3, 2, 1.|/Akcja!
[8321][8356]/Przesta si wygupia.
[8358][8391]/Jak mona zobaczy,|/nasz prac traktujemy bardzo powanie.
[8391][8450]Nie ma tego telewizyjnego podejcia gwiazdy,|ktre nie jest w ogle tu tolerowane.
[8450][8474]/Jeli masz art,|/"Akcja!" musi poczeka.
[8474][8483]Wiecie?
[8483][8502]To zawsze chodzi o miech.
[8502][8526]To znaczy...
[8526][8543]/- Cicie.|- W centrum
[8543][8572]wszystkich przygd w jakich|Samantha Carter i SG-1 brao udzia
[8572][8609]i w tym co czyni ten serial|tak wyjtkowym jest to.
[8609][8626]/Same Gwiezdne Wrota.
[8626][8662]/To niesamowite urzdzenie|/z wyrytymi dziwnymi symbolami.
[8662][8690]/Wygldaj piknie, ale to|/co naprawd czyni je niezwykym
[8690][8720]jest to, e stanowi one|bram przez czas i przestrze.
[8720][8755]Co si u diaba dzieje?
[8791][8837]System Gwiezdnych Wrt zakada,|e istniej tysice, jeli nie wicej,
[8841][8873]piercieniowatych urzdze,|nie takich ja to za mn,
[8873][8914]na obszarze caej galaktyki,|dziki ktrym moesz podrowa na planety,
[8914][8940]tylko przez nie przechodzc.|/Natychmiast przenosz ciebie
[8940][8977]/z jednej planety na drug.
[9093][9132]W zasadzie uwaam,|e Wrota s jedn z przyczyn,
[9132][9155]czemu ten serial przetrwa tak dugo.
[9155][9204]Wrota same w sobie s wspaniaym|urzdzeniem historiotwrczym.
[9204][9233]No i w zasadzie...|no wiecie...
[9233][9252]/...jest to wietny bajer.
[9252][9293]/To Brama, bo istnieje co tydzie,|/"Gdzie teraz pjdziemy?".
[9293][9322]To jak wsi do kolejki grskiej|ze swoim najlepszym przyjacielem.
[9322][9338]"W tym tygodniu pojedmy tdy."
[9384][9419]/W serialu te Wrota s jednymi|/z tysicy w caej galaktyce.
[9419][9461]/Zostay stworzone przez tajemnicz,|/potn i antyczn cywilizacj.
[9461][9486]/Ogromn przestrze|/moesz przemierzy w mgnieniu oka,
[9486][9514]/wycznie wchodzc w jedne Wrota|/i wychodzc drugimi.
[9514][9559]/To naprawd s natychmiastowe|/podre midzyplanetarne.
[9559][9577]/Wic jak to dziaa?
[9577][9627]Jak Samantha Carter zawsze stara si wyjani|nie majcemu o tym pojcia Jackowi O'Neill,
[9627][9671]Wrota tworz sztuczny tunel|przez kontinuum czasoprzestrzenne.
[9671][9716]To przez ten tunel moemy podrowa|przemierzajc ogromne odlegoci,
[9716][9736]w jednej, krtkiej chwili.
[9739][9784]Wic jest to fantazja, czy moe|element prawdziwej wspczesnej nauki.
[9784][9807]C, prawda moe was zaskoczy.
[9871][9900]/Laurence Cross jest|/profesorem fizyki i astronomii
[9900][9929]/oraz wiodcym ekspertem|/w sprawie teorii wzgldnoci Einsteina.
[9951][9978]/Cz zaoe nalecych|/do teorii Einsteina
[9978][9999]/jest naprawd zaskakujca.
[9999][10044]/Jednym z nich jest to,|/e pusta przestrze moe si zagina.
[10044][10084]/Wiem, e jest to cikie|/do zrozumienia, ale taka jest prawda.
[10084][10118]/Pustk mona zagi.
[10128][10173]Einstein powiedzia nam,|e masa i energia zagina przestrze.
[10173][10205]Jeli wezm t kul i poo|na ten dwuwymiarowy wszechwiat
[10205][10220]zobaczycie, e jak j poo,
[10220][10248]to ona dosownie zagina|przestrze wok niej.
[10252][10285]I to pozwala na wydarzenie si|wielu ciekawych rzeczy.
[10306][10324]/Wic wyjanijmy to sobie.
[10328][10354]/Teoria Einsteina, mwi,|/e co naprawd wielkiego,
[10354][10396]/co wytwarzajcego du grawitacj,|/jak na przykad gwiazda, lub dua planeta,
[10396][10432]/moe dosownie zagi przestrze.|/A jeli jest wystarczajco dua,
[10432][10474]/to zegnie j jeszcze bardziej.|/O wiele bardziej.
[10474][10494]We ten kijek.
[10494][10521]Powiedzmy, e to jest twj wszechwiat,|a ty jeste mrwk yjc na tym kocu.
[10521][10541]To duga droga z jednego|koca na drugi.
[10541][10573]Oczywicie tylko jeli ta przestrze|nie zostanie zagita.
[10573][10604]Mogaby pomyle, e jeste|bardzo blisko, e wystarczy przeskoczy.
[10604][10622]Nie moesz, bo tam nie ma|adnej przestrzeni.
[10622][10651]To jest twj wiat|i nadal musisz i ca t drog.
[10651][10693]Chyba, e dasz te koce tak blisko,|e si w kocu dotkn.
[10693][10727]To zmienia wszystko.|To twj skrt.
[10727][10751]To jest tunel.
[10751][10775]/Wic gdybymy byli mdrzy,|/teoretycznie moglibymy
[10775][10826]zagina przestrze tak,|/e zachodziaby sama na siebie.
[10826][10843]/Uwaacie, e to jest szalone?
[10843][10875]/Popatrzcie na to.
[10878][10891]Wic jestemy Amando.
[10891][10912]Tajemniczo przeniesieni|do otaczajcej na przestrzeni
[10912][10942]z SGC tutaj i Ksiycem a tam.
[10942][10955]400 tysicy kilometrw dalej.
[10955][10968]Cakiem daleko.
[10968][11003]Ale jeli zegniemy|przestrze wok SGC...
[11003][11022]...i Ksiyca...
[11022][11054]...w kocu stworzymy tunele,|ktre po zetkniciu si
[11054][11084]stworz jeden tunel.
[11084][11096]Korytarz.
[11096][11132]Odlego pomidzy SGC,|a Ksiycem jest bardzo maa.
[11132][11145]Wanie dziki tunelowi.
[11145][11166]Jeli spojrzysz przez tunel,|tam jest Ksiyc.
[11166][11194]Zaraz po drugiej stronie.|Widzisz? Cakiem sexy.
[11194][11223]One matematycznie istniej,|s zgodne z prawami fizyki,
[11223][11247]ale nadal trzeba by byo|je stworzy.
[11247][11283]Nie mamy technologii, ktra byaby sobie|w stanie poradzi z tunelami.
[11283][11312]/Kolejnym problemem jest to,|/e s zazwyczaj niestabilne.
[11312][11339]/Zapadaj si.|/Jeli stworzy si taki tunel i pozostawi,
[11339][11370]/to si znw rozpadnie.
[11370][11401]/Siy grawitacyjne na kadym kocu|/byyby tak silne,
[11401][11431]e oba koce zapadyby si|i stworzyy czarn dziur.
[11431][11471]A z nich nic by nie mogo uciec.
[11488][11528]/Ale nawet jeli naukowcom udaoby si|/utrzyma czarn dziur otwart
[11528][11568]/przejcie przez ni|/nie naleaoby do przyjemnych.
[11568][11592]/Przejcie mogoby by|bardzo stresujce,
[11592][11624]gdy czas i przestrze|byyby bardzo zakrzywione,
[11624][11671]potne pola grawitacyjne, chwila nieuwagi|a mona by zosta rozerwanym.
[11694][11741]/Naukowcy sugeruj, e tunel mgby wyglda|jak pywajca, krysztaowa kula.
[11741][11755]Jeli w ogle mona by j zobaczy,
[11755][11781]to wida by byo to co|jest po drugiej stronie.
[11781][11824]I w zasadzie producenci SG|tak wanie zbudowali swoje Wrota.
[11824][11843]Co jak lustro.
[11843][11876]Kiedy patrzysz na nie|widzisz inny wiat.
[11876][11906]Kiedy przechodzisz na ty lustra,|tego wiata tam nie ma.
[11906][11926]Ale jeli przejdziesz|przez lustro, jak Alicja,
[11926][11969]nagle znajdziesz si|w innym wiecie.
[11971][12012]Mona zobaczy|fluktuacje na horyzoncie zdarze.
[12012][12030]Mamy te powody wierzy,
[12030][12052]e stworzenie takiego|byoby niezwykle trudne,
[12052][12098]ale ich istnienie jest zgodne|ze znanymi prawami fizyki.
[12098][12152]/Wrota zapocztkoway cakiem now|/epok przygd pt. "Uratuj wszechwiat".
[12152][12200]/A SG-1 spotkao kilku naprawd|/przeraajcych i dziwnych wrogw.
[12206][12224]To jest moje laboratorium.
[12224][12276]To tu zdaam sobie spraw,|e te mae kawaki obcej technologii
[12276][12304]tworz najwiksze zagroenie dla Ziemi.
[12304][12335]Mimo tego, e najlepiej zapamitanym|i strasznym przeciwnikiem ludzkoci
[12335][12369]byli pasoytniczy Goa'uldowie,|w trakcie naszych przygd
[12369][12409]odkrylimy, e musimy walczy z wrogiem,|ktry wydawa si nie do powstrzymania.
[12409][12438]Mylelimy, e raz ich pokonalimy.|Ale wkrtce wrciy.
[12438][12474]Wiksze, lepsze|i pragnce cakowitej dominacji.
[12474][12481]To s...
[12490][12504]replikatory.
[12554][12599]/S one w zasadzie nie do powstrzymania.
[12605][12646]Wchaniaj wszystko co napotkaj|i uywaj tego do powielenia si.
[12646][12696]Czynic siebie silniejszymi|i bardziej potnymi.
[12805][12818]/Rusza si!
[12818][12839]Mog te przyjmowa rne ksztaty.
[12839][12885]Od pajkopodobnych, poprzez statki kosmiczne,|a do ludzi.
[12885][12921]W sezonie 8 zrobili nawet|replikatora wygldajcego jak ja.
[12921][12934]Co bardziej przeraa to to,
[12934][12968]/e komunikuj si|/one poprzez wspln wiadomo.
[12976][13029]/Maj wiksze moliwoci,|/gdy mog wzajemnie si porozumiewa.
[13029][13068]Wygldaj fajnie, s straszne i moemy|do nich strzela bez wyrzutw sumienia,
[13068][13092]gdy to s tylko maszyny.
[13092][13151]Zostay stworzone z chci posiadania|innego od Goa'uldw wroga.
[13154][13185]/W swojej chci zabijania|/byy podobne do rekinw,
[13185][13206]/nie mona byo z nimi|/doj do porozumienia.
[13206][13258]/Wic z tego punktu widzenia|/byy zabjcze.
[13264][13290]/Oczywicie tutaj na Ziemi|/naukowcy te pracuj
[13290][13313]/nad robotami|/podobnymi do replikatorw.
[13313][13357]/Te, z Uniwersytetu Poudniowej Florydy,|/mog razem myle i si porozumiewa.
[13357][13389]/Na szczcie one maj nam pomaga,|/a nie zabija.
[13389][13410]/Zaczynamy.
[13410][13429]/Naukowcy zaprojektowali roboty,
[13429][13448]/ktre mog nam pomc|/w niebezpiecznym zadaniu
[13448][13482]/szukaniu rozbitkw|/w miejscach katastrof.
[13482][13512]/S one w cigym uyciu su ratunkowych
[13512][13547]/i bray nawet udzia|/w akcjach po 11 wrzenia.
[13547][13601]/Troch jak replikatory s bardzo ruchliwe|/i maj wyszukane systemy komunikacji.
[13601][13630]/Idealne dla poszukiwa zaginionych.
[13630][13667]Dla takich zada uywa si|3 typw robotw.
[13667][13701]Naziemne, ktre mog wej|/do wntrza rumowiska,
[13701][13723]/czyli w miejsce gdzie|/czowiek czy pies si nie dostanie.
[13723][13756]/S te pojazdy powietrzne,|/ktre mog si bardzo przyda,
[13756][13784]/szczeglnie w przypadku huraganu|/lub trzsienia ziemi,
[13784][13816]/kiedy katastrofa|/dotyka duego terenu.
[13816][13851]/No i nie zapominajmy o wodzie,|/wiele miast ley nad wod.
[13851][13887]/Chcecie zobaczy czy s jakie przecieki,|/pknicia lub czy co moe si zama
[13887][13918]/i spowodowa zawalenie si mostu.
[13918][13964]/Obecnie przy tym poziomie techniki,|to ludzie s tymi mdrzejszymi.
[13964][13983]Ale to zaczyna si zmienia.
[13983][14016]/Wsppracujce ze sob roboty|/nadchodz wielkimi krokami.
[14016][14041]/One zaczynaj|/podawa tobie informacje.
[14041][14078]/Jednoczenie przekazuj informacje|/swoim pobratymcom,
[14078][14142]/innym robotom, mwic "Widzisz to?|/Zwolnij, bo to tu widzimy ofiary."
[14157][14185]Widzi ogie.
[14226][14251]/W midzyczasie informacja ta|/moe zosta przekazana
[14251][14280]/jednostce powietrznej,|/ktre mog by dostatecznie mdre,
[14280][14330]/by powiedzie "Tyle si dzieje,|/zawoajmy inne roboty.
[14330][14372]/On si tu nie przydaje,|/pojed tam i popracuj za nas."
[14372][14406]/Wic wyobracie sobie ca sie,|gdzie konkretna informacja
[14406][14451]na czas przekazywana jest|konkretnej osobie lub robotowi.
[14486][14524]/Naukowcy z NASA przesuwaj granice pomysu|/grupy wsppracujcych ze sob robotw
[14524][14545]/jeszcze dalej.
[14545][14571]/Opracowali robota nazwanego TETwalker.
[14571][14602]/Samodzielnie moe porusza si|/po ziemi poprzez bujanie si,
[14602][14625]/dociganie i przewracanie si.
[14634][14674]/Ale naprawd fajne jest,|/wtedy gdy jest ich caa grupa,
[14674][14709]/cz si i mog pokona|/naprawd trudny teren,
[14709][14757]/wyrwy w terenie,|/a nawet wspina po cianach.
[14800][14819]/I myl jak jeden.
[14819][14846]Kady robot ma autonomi,|ale ich wsplne dziaanie
[14846][14872]jest takie jak jednego organizmu.
[14872][14906]Przypomina wam to co?
[14924][14954]/Kolejn przeraajc|/waciwoci replikatorw,
[14954][14979]/jest ich niepowstrzymalna|/zdolno do nauki.
[14982][15005]/Gdziekolwiek si udadz,|/staj si coraz bardziej inteligentne
[15005][15033]/i jeszcze bardziej potne.
[15048][15061]/Na Uniwersytecie Redding,
[15061][15095]/profesor Kevin Warwick|/zrewolucjonizowa robotyk,
[15095][15138]/studiujc jak one myl i ucz si.
[15148][15186]/Ekipa Warwicka badaa|/zachowania najprostszych robotw,
[15186][15220]/kiedy te spotykay siebie jak i gdy|/reagoway na rodowisko.
[15220][15276]/Kady z robotw ma "mzg"|/odpowiadajcy 50-100 neuronw.
[15283][15320]A wic odpowiednik robakw|lub limakw.
[15320][15379]Wzgldnie rzecz biorc s bardzo proste,|ale nadal moemy bada proces ich nauki.
[15379][15401]/Tym robotom nie powiedziano|/co maj robi.
[15401][15423]/Same musiay si tego nauczy.
[15423][15481]/To co one maj to cel.|/Czyli jed do przodu, ale w nic nie traf.
[15481][15513]/Std roboty wyksztacaj|/rne zachowania.
[15513][15550]/Rne moliwoci.|/Skrci w lewo? Zawrci?
[15550][15579]/A moe piruet?
[15579][15627]/Roboty te kocz robic rzeczy|/o ktrych zesp Warwicka by nie ni.
[15627][15643]/Otrzymujesz dobre i ze roboty.
[15643][15679]/Wszystko zaley|/od tego czego si naucz.
[15684][15711]W jednym przypadku|wyszed nam robot samobjca.
[15711][15747]Wszystko co robi byo ze,|wic w kocu przesta robi cokolwiek.
[15747][15794]Udao si nam to tylko jeden raz,|ale takie przypadki si zdarzaj.
[15794][15850]Nie s to rzeczy ktre moesz zaprogramowa|i ktre zawsze bd robi to co chcesz.
[15850][15905]/Uczce si roboty, prawie na pewno|/bd robi to, czego one chc.
[15905][15934]/Dla Kevina Warwicka oznacza to jedno.
[15934][15972]/Samouczcy si robot moe|w kocu wpa na wasny pomys.
[15972][15995]/A te mog nie by mie.
[15995][16044]/Inteligentne maszyny maj|/inne wartoci i etyk ni ludzie.
[16044][16095]/Jeli uczy si i sama za siebie decyduje|/kto jest przyjacielem a kto wrogiem
[16095][16136]/to prawie na pewno dla ludzi|/bdzie to bardzo niebezpieczne.
[16136][16174]A ja stojcy i mwicy|"Ty nie jeste wiadomy tak jak ja,
[16174][16199]wic nie moesz mnie zabi".
[16199][16229]Po prostu odstrzeliby mi gow i tyle.
[16229][16254]/Brzmi cakowicie Stargate'owo, prawda?
[16254][16276]/A on bierze ten pomys|/tak bardzo na serio,
[16276][16314]/e myli nad jeszcze bardziej fantastycznymi|/pomysami jak sobie z tym poradzi.
[16314][16371]Jedyn moliwoci jak ja widz,|to ulepszy siebie, ludzi.
[16371][16399]Zamieni nas w cyborgi.|/Mona powiedzie,
[16399][16432]/e jeli maszyny|/bd inteligentniejsze od ludzi
[16432][16472]/doczmy do nich.|/Stamy si po czci maszynami.
[16472][16508]/A jeli to brzmi jak jaka fantazja,|/posuchajcie tego.
[16508][16540]/Profesor Warwick|/w gwnym nerwie lewego nadgarstka
[16540][16556]/operacyjnie umieci sobie mikrochip.
[16556][16591]/Byo to czci bada nad cyborgami|/prowadzonych w 2002 roku.
[16591][16652]/Jego roboty mogy dziaa|/w poczeniu z jego systemem nerwowym.
[16655][16689]/Mg sterowa urzdzeniami,|/jak na przykad rka robota.
[16689][16715]/I wzek.|/Wystarczya myl.
[16715][16744]Teraz w lewo.
[16753][16774]- W prawo.|- Fajna sprawa, Kevin?
[16774][16795]Tak, wietna.
[16795][16823]/Chip pozwala te na przepyw|/informacji w drug stron.
[16823][16871]/Z jego sprztu,|/bezporednio do jego mzgu.
[16875][16909]/W jednym z eksperymentw|/do czapki przyczepi radar,
[16909][16934]/ktry sygnay przesya do jego mzgu.
[16934][16996]/Wtedy, nic nie widzc, odkry,|/e jest w stanie widzie jak nietoperz.
[16996][17059]/To byo nowe odczucie, nowe wraenie,|/nie czuem tego jakby kto mnie dotyka.
[17059][17116]/To byo odczucie bliskoci przedmiotw.|/Czy to na prawo czy na lewo.
[17116][17132]Suchaj jak do ciebie mwi.
[17132][17154]W t stron.|Suchaj mnie.
[17154][17191]- W drug stron.|/- Kolejnym eksperymentem Warwicka...
[17191][17221]/...bdzie wszczepienie chipu|/do swojego mzgu.
[17221][17242]W t stron, uwaaj.
[17242][17279]/A gdzie to go zaprowadzi?|/Po czci czowiek, po czci cyborg?
[17279][17295]/Nikt tego nie zgadnie.
[17295][17331]Poznajesz mnie?|Jestem twoim terminatorem.
[17339][17372]Chciabym mie|takie zdolnoci zapamitywania,
[17372][17399]czy porozumiewania si myl.
[17400][17442]Nawet mie w mzgu jaki dodatkowy wymiar|w ktrym mona by myle
[17442][17471]nie bdc ograniczonym|tym 3 wymiarowym ludzkim ciaem.
[17471][17506]Mc myle w 5 wymiarach.|Czy to nie byoby super?
[17506][17536]Cay wiat wydawaby si|innym miejscem.
[17536][17551]Nie mog si tego doczeka.
[17561][17611]Po przerwie zabierzemy si za najwiksz|zagadk naukow ze wszystkich.
[17611][17637]Podre w czasie?
[17637][17654]Trudno w to uwierzy.
[17713][17738]Stargate byo na antenie|przez ponad 8 lat
[17738][17769]i stao si jednym z najpopularniejszych|seriali SF na wiecie.
[17769][17795]Z oszaamiajcymi efektami specjalnymi,|ciekawymi historiami
[17795][17824]i co z tego, e sama to powiem,|wietnymi postaciami.
[17824][17843]Przycigno widowni.
[17843][17888]Ale serial nie opowiada tylko|o walce z rnymi obcymi.
[17888][17905]- Co?|- One si nie rozmnaaj.
[17905][17928]One si powielaj.
[17928][17945]/A jaka jest rnica?
[17945][17968]Rozmnaaj si ywe organizmy.
[17968][17993]Powielaj si maszyny.
[17993][18027]Maszyny wewntrz ciaa?|Jak to moliwe?
[18027][18039]Kiedy byam w Pentagonie,
[18039][18065]przez rok pracowaam|z grup badajc nanotechnologi.
[18065][18084]Rozwaalimy jej rne zastosowania.
[18084][18101]Jednym z nich bya medycyna.
[18128][18140]/Tak, dokadnie.
[18149][18175]/Na Uniwersytecie Michigan|/dr James Baker wraz z ekip
[18175][18219]/poczyli medycyn, inynieri|/i technik komputerow by stworzy...
[18219][18237]/nanoczsteczki.
[18237][18273]/Te malutkie czsteczki s tak mae,|e 100 tysicy mogoby zmieci si
[18273][18300]/w najmniejszej komrce ludzkiego ciaa.
[18300][18356]/Uwierzcie mi, przy takich rozmiarach|/s zdolne do niesamowitych rzeczy.
[18356][18386]/Mona robi operacje|/na poziomie molekularnym.
[18386][18407]/Zmienia pojedyncze molekuy,
[18407][18441]/zamiast wchodzi do rodka|/i wycina rzeczy.
[18441][18496]Wic pojawia si cakiem nowy poziom|ludzkiej inynierii.
[18540][18567]/Jego zesp moe uoy|/te czsteczki tak dokadnie,
[18567][18604]/e po dostaniu si do organizmu|/zachowuj si jak lekarze.
[18604][18669]/Mog zlokalizowa chore komrki|/i zastosowa na nich okrelone leczenie.
[18673][18703]/Jego zesp uzyska|/spektakularne rezultaty.
[18703][18746]/Na przykad: jeli chcesz|/dostarczy lek do komrki rakowej,
[18746][18784]nanoczsteczki najpierw znalazyby raka,
[18784][18816]zidentyfikowao je za pomoc|systemu obrazujcego,
[18816][18841]tak, e byby w stanie zobaczy raka.
[18841][18892]Wtedy powiedziayby tobie|jakie bdy genetyczne tam wystpuj
[18892][18950]co pozwolioby tobie zastosowa lek|odpowiedni do danego problemu.
[18950][18997]/W ten sposb, bez szkodzenia osobie|/moesz wyleczy raka.
[18997][19050]/Wic to jest nasz prawdziwy cel,|/zamieni raka w chorob uleczaln.
[19059][19098]/Wydaje si, e nie ma granic|/dla moliwoci nanoczsteczek.
[19098][19124]/Mylimy o czsteczkach,|/ktre bdc w krwiobiegu
[19124][19152]/w pewnych warunkach,|/stawayby si fluorescencyjne.
[19152][19206]/Wic na przykad: jeli zapiesz gryp,|/wiedzielibymy, e masz infekcj
[19206][19241]/zanim wystpiyby objawy.
[19242][19286]/Myl, e moliwoci nanotechnologii|/s tak due, e przesun nas
[19286][19334]/z leczenia chorb do prawdziwego|/zapobiegania ich wystpowaniu.
[19334][19405]Myl, e nanotechnologia potencjalnie|ma moliwo fundamentalnej zmiany medycyny.
[19416][19471]Od samego pocztku producenci Stargate|dbali o projekt i integralno serialu.
[19471][19509]Od wygldu pomieszcze wojskowych|jak ogldane tu SGC
[19509][19570]do niezwykej szczegowoci|rnych obcych, ktrych napotkalimy.
[19582][19616]/Wojowniczy Jaffa|/pasoytniczy Goa'uldowie,
[19616][19652]/przyjacielscy Unasowie|/czy wszechmocni Asgardowie.
[19652][19681]/Spotkalimy ogromn ilo|/rnych obcych.
[19702][19720]To jest Thor.
[19721][19760]/Obcych mona pokaza|/na wiele rnych sposobw.
[19763][19806]/Mamy bardzo utalentowan grup|/artystw i projektantw
[19806][19819]/pracujcych przy serialu
[19819][19848]/i w zasadzie idziemy do nich i mwimy
[19848][19876]"Narysujcie jaki obrazek|i wymylcie co co wyglda fajnie".
[19876][19940]Wtedy pojawia si sprawa|wywaenia kosztw i czasu.
[19943][19960]/Lecz jeli chcesz postaci,
[19960][20001]/ktra jest zabawna|/i cigle wspdziaa z aktorami
[20004][20029]/wtedy zawsze lepiej jest mie aktora.
[20029][20081]/Wtedy zawsze z twojego obcego,|/bdzie wychodzi prawdziwa osobowo.
[20092][20130]/Dla niektrych aktorw granie obcego|/to ju druga natura.
[20130][20175]Zawsze byem ten inny.|W sumie w kadej fazie mojego ycia.
[20188][20212]/Wic to mi pasowao...
[20225][20245]/e zostaem wyznaczony|/do grania obcego.
[20245][20265]/Odkryem, e to co najbardziej|/procentuje dla Teal'ca
[20265][20295]/jest posiadanie|/bardzo sabego pojcia
[20295][20322]/o tym co si wydarzy w odcinka.
[20322][20351]/Nigdy nie byem zainteresowany|/tym co mwi.
[20351][20386]/Po prostu mwiem co myl|/o tym co si dzieje.
[20386][20420]/I by to zrobi,|/nie czytaem scenariuszy.
[20420][20459]Nigdy nie czytaem adnych kwestii.|Nawet swoich.
[20473][20500]Oczywicie to nie podoba si|niektrym reyserom.
[20500][20550]Ale odkryem, e pewien poziom|braku przygotowania dobrze mi robi.
[20566][20607]/We Wrotach inspiracj dla naszych|/obcych bierzemy ze wiata przyrody
[20607][20623]/jak i z naszych|/najgorszych koszmarw.
[20623][20660]/Ale niektrzy, jak Asgardowie|/s naprawd sodcy i mili.
[20660][20687]/Na okrgo ratuj ludzko.
[20687][20707]/Wic jak daleko od rzeczywistoci|/oni si znajduj?
[20707][20748]Asgard jest zbyt blisko ludzi,|by po prostu uwierzy,
[20748][20782]e s obcymi pochodzcymi|/z dalekiej planety
[20782][20804]/i nie maj z nami|/adnego poczenia.
[20804][20842]/Gdybymy kiedy znaleli takich obcych,|/to naukowcy zastanawialiby si
[20842][20883]/czy moe posiadalimy wsplnego przodka,|/tak powiedzmy 2 miliony lat temu.
[20883][20930]Mwimy o 2 milionach lat, by wyewoluowa|do czego tak innego od nas.
[20930][20963]/Dobra, ale jak mogliby|/wyglda prawdziwi obcy?
[20963][20993]/Profesor Ian Stewart z Uniwersytetu Warwick|/zosta poproszony
[20993][21028]/przez Muzeum Nauki w Londynie|/by odpowiedzie na to pytanie.
[21028][21052]/Jeli chce si do tego podej naukowo,|/nie mona powiedzie
[21052][21093]"Stwrzmy istot o 17 nogach,|niebieskiej skrze i wielkim rogu".
[21093][21130]Trzeba zacz od rodowiska|w jakim powstao.
[21143][21177]/Na przykad tu na Ziemi|/mamy cakiem spor grawitacj
[21177][21200]/i solidn powierzchni.|/Wic wiele zwierzt
[21200][21229]/dostosowao si posiadajc|/solidny szkielet,
[21229][21254]/ktry utrzymuje je pionowo.
[21254][21301]/Ale na innej planecie ycie moe mie|/zupenie inny ksztat.
[21308][21323]/Wemy na przykad Jowisza,
[21323][21345]/ktry ma grawitacj|/znacznie wiksz ni nasza
[21345][21378]/i jest ogromn kul gazw|/bez twardej powierzchni.
[21378][21396]/Jako, e nie ma na czym stan,
[21396][21423]/stworzenia stamtd w ogle|/nie miayby szkieletw.
[21423][21460]/W zasadzie prawdopodobnie|/latayby lub szyboway,
[21460][21501]/a ich wygld i zachowanie|/byby tego nastpstwem.
[21502][21529]/Wic mona sobie wyobrazi|/co na ksztat balonw,
[21529][21551]/ktre unosz si w atmosferze.
[21551][21586]I wymylilimy kilka rodzajw|takich stworze.
[21586][21625]Nazwalimy je Frisbee, Byski,|Rzutki i Delfiny.
[21642][21677]/Frisbee nale do ogromnego,
[21677][21706]/okrgego w ksztacie gatunku,|/powoli si obracajcego.
[21706][21722]/Taki ogromny nalenik.
[21722][21744]/Prawdopodobnie rozmiaru|/boiska futbolowego.
[21744][21774]/Naprawd duy, bo na gazowym gigancie|/jest duo miejsca.
[21774][21821]/I w tedy doszlimy do wniosku,|/e na nich mog y pasoyty.
[21821][21868]/Wic wymylilimy istoty|/z maym niebieskim wiatem na czubku.
[21868][21901]/Uywaj tego wiata,|/by zachci potencjalnych partnerw
[21901][21919]/w chwili sezonu godw.
[21919][21971]/By przeskakiwa z jednego Frisbee|/na kolejne w poszukiwaniu partnera.
[21992][22038]/Delfiny byy bardzo interesujce,|/bo zdalimy sobie spraw
[22044][22080]/e szkielet nie musi by|/stworzony z koci.
[22080][22118]/Zaskakujce byoby,|/gdyby takie stworzenia je posiaday.
[22118][22160]/Wic zdecydowalimy, e mogy si|/wyksztaci tuby,
[22161][22183]/ktre byyby uruchamiane|/jak urzdzenia hydrauliczne.
[22183][22209]/Jak hamulce w samochodzie.
[22242][22277]/Wtedy zaczlimy szuka szybkich|/drapiecw i wymylilimy Rzutki.
[22277][22327]/yjce w niszej atmosferze|/i miayby 4 petwy jak pirka rzutek,
[22335][22356]/oraz ostry koniec.
[22359][22394]/Polowayby w grupach przedostajc si|/do grnej atmosfery.
[22394][22419]/I polowayby na Frisbee.
[22428][22463]/Z miliardami rnych planet|/i wiatw we wszechwiecie,
[22463][22492]/kto wie jak dziwnie|/obcy bd mogli wyglda.
[22492][22531]/Pewnie o wiele dziwniej ni|/Goa'uldowie czy Asgard.
[22531][22550]/Jednake dla wielu naukowcw
[22550][22589]/nie ma wtpliwoci,|/e obcy naprawd istniej.
[22597][22642]Wszechwiat jest tak duy, jest tyle gwiazd|i jak teraz wiemy planet te,
[22642][22682]e bybym zaskoczony gdyby nie byo|adnych inteligentnych obcych.
[22682][22707]Gdybymy byli jedyni,|to byoby szalestwo.
[22707][22745]To, e ycie moe istnie na innych planetach|ju samo w sobie jest oszaamiajce.
[22745][22783]Ale to, e moemy zgadywa na temat|ich ksztatu i zachowa
[22783][22813]przesuwa granic tego|co uwaalimy dotd za nauk.
[22813][22857]Ale nie tak jak nasz ostatni,|najbardziej kontrowersyjny, temat.
[22857][22911]Jak bardzo wydumany jest pomys,|podrowania w czasie jak i przestrzeni?
[22983][23025]/O podrowaniu w czasie|/marzylimy od wielu pokole.
[23030][23059]/Szansa na ujrzenie naszej przyszoci|/czy ponownej wizycie w naszej przeszoci,
[23059][23102]/jest jednym z najbardziej|/ekscytujcym pomysem w SF.
[23102][23116]/Zgadnijcie co.
[23116][23132]/To moe by moliwe.
[23132][23170]/Po raz kolejny podzikujcie|/teorii wzgldnoci Einsteina.
[23170][23229]/Widzicie, Einstein zda sobie spraw,|/e czas nie pynie jednakowo dla kadego.
[23231][23287]/Doszed do wniosku, e im szybciej|/si poruszasz, tym czas pynie wolniej.
[23291][23330]/Wic wyobracie sobie,|/e miaabym bliniaczk.
[23335][23361]/I zostawiabym j tu na Ziemi|/i wsiada do samochodu sportowego
[23361][23412]/i wyjechaa w kosmos z prdkoci|/powiedzmy 99% prdkoci wiata.
[23430][23455]/Moe i poczuabym|/lekk chorob lokomocyjn.
[23455][23503]/Einstein powiedzia, e jak ja przyspieszam,|/to czas zaczyna pyn wolniej.
[23503][23533]/Przynajmniej dla mnie|/porwnujc to z moj siostr.
[23533][23566]/Wic kiedy powrc z mojej podry,
[23571][23598]/postarzaabym si normalnie,|/ale moja bliniaczka,
[23598][23618]/postarzaaby si sporo.
[23618][23648]/W efekcie tego,|/przeniosabym si w przyszo.
[23648][23684]/Co zaskakuje,|/to naprawd byo testowane.
[23685][23718]Jednym z pierwszych testw wykonanych|po wynalezieniu zegarw atomowych,
[23718][23738]ktre s na tyle dokadne,
[23738][23770]eby poda najmniejsze|rozbienoci w czasie.
[23770][23799]W tym wypadku 2 takie zegary|zostay zsynchronizowane
[23799][23828]i jeden zosta umieszczony|na samolocie latajcym wok wiata,
[23828][23847]potem wrci, porwnano ich odczyty
[23847][23873]i faktycznie rniy si|o milionow sekundy.
[23873][23909]Dokadnie jak przewidywaa|teoria Einsteina.
[23915][23960]/Ale prawdziwym wyczynem|/byoby podrowanie w przeszo.
[23963][23998]/To fascynuje ludzi, bo wszyscy|/lubimy cofa si w czasie
[23998][24026]i poprawia bdy modoci|lub przeywa je jeszcze raz.
[24026][24043]Zalenie od nastroju.
[24043][24061]/I oto niespodzianka.
[24061][24091]/Prawda okazuje si by|/nie tak daleka od nauki.
[24091][24131]Fizycy wymylili wiele potencjalnych|maszyn czasu.
[24135][24175]Ktre zgodnie z prawami fizyki, pozwalayby|w pewnym sensie na podr w przeszo.
[24175][24216]Wic wirowanie caego wszechwiata|obracanie nim...
[24226][24255]...magnetyczna czarna dziura,|ktra tworzy urocz maszyn czasu
[24255][24298]ktra wygldaaby jak pczek,|ktry chwyta koniec czarnej dziury
[24298][24321]i powoduje jego szybkie obracanie.
[24321][24348]Wielki cylinder|szybko obracajcej si materii.
[24348][24361]Wirujca czarna dziura.
[24361][24378]Kwantowa maszyna czasu.
[24378][24414]Wic s liczne|projekty potencjalnych maszyn czasu.
[24414][24450]Cofanie si w czasie brzmi wietnie,|ale najeone jest problemami.
[24450][24483]Wiele z nich zostao|w serialu pokazanych.
[24483][24540]A gdybym cofna si w czasie i przez|przypadek sama siebie postrzelia zatem?
[24556][24587]Skoro nie yj, kto cofn si|w czasie i mnie zastrzeli?
[24587][24607]Paradoks dziadka.
[24610][24649]Problemy jak ten, stanowiy podstaw|historii w kocwce 8 sezonu.
[24649][24671]Widzielimy tablic.
[24673][24691]Jak tablic?
[24700][24724]T ktrej jeszcze nie napisae.
[24724][24748]I pooon tam, gdzie Wrota|miay by zakopane.
[24748][24762]Miay?
[24768][24790]/Zmieszani?|/My te.
[24793][24823]/I tego typu dziwne paradoksy|/zwrciy wikszo naukowcw
[24823][24853]/przeciwko pomysowi|/podry w przeszo.
[24853][24906]/Ale rozwizanie tych sprzecznoci moe lee|/w najdziwniejszej dyscyplinie nauki.
[24906][24934]/Witajcie w mechanice kwantowej.
[24934][24962]/Dziwna nauka czsteczek atomowych.
[24962][25007]/I bardzo, bardzo dziwna odpowied|/na paradoks podry w czasie.
[25007][25056]Mechanika kwantowa jest bardziej egzotyczna|i dziwna ni inne dziedziny fizyki.
[25056][25075]I na przykad...
[25075][25129]...na poziomie atomowym, elektrony|robi wiele rzeczy w tym samym czasie.
[25132][25184]Kiedy elektron przesuwa si z A do B,|co jak pika lecca po krzywej,
[25185][25234]to elektron w przeciwnoci do tej piki|robi wiele ruchw w tym samym czasie.
[25234][25270]To brzmi szalenie,|ale to jest prawda i moemy to zbada.
[25270][25303]Sposobem na zrozumienie tego|jest teoria multiwiata.
[25303][25339]Sugeruje ona, e jest|wiele rnych rzeczywistoci
[25339][25370]istniejcych w tym samym czasie.|Za kadym razem, gdy co obserwujesz,
[25370][25395]widzisz jedn wersj rzeczywistoci,
[25395][25419]jedn zmienn funkcji|falowej mechaniki kwantowej.
[25419][25431]I...
[25435][25482]sugeruje si, e jeli cofasz si w czasie,|skaczesz do innej zmiennej
[25482][25519]i jest w porzdku jeli jest inna przyszo,|bo i tak byaby to inna przyszo.
[25519][25555]W zasadzie naukowcy sugerowali,|e istnieje nieskoczona ilo wymiarw
[25555][25582]i kady zawiera inn|moliw wersj rzeczywistoci.
[25582][25625]To brzmi jakbym teoretycznie,|by moe, w zasadzie znalaz tak.
[25625][25653]Pokazalimy ten pomys|w kilku odcinkach serialu.
[25653][25677]Byy tam alternatywne Samanthy Carter|i czonkowie SG-1,
[25677][25700]ktrzy byli gwnymi|bohaterami historii.
[25700][25724]To z pewnoci sprawiao,|e grao si nam dziwnie.
[25724][25758]Zaproponowano rozwizanie paradoksu|podry w czasie.
[25758][25798]Wic jeli cofnabym si|w czasie i zabia siebie.
[25798][25829]Staoby si tylko to, e ja|istniejca w jednym wszechwiecie
[25829][25859]zostaaby przeniesiona do wszechwiatu|w ktrym zostaam postrzelona.
[25859][25876]adnego paradoksu.
[25876][25903]Jeszcze raz wydaje si,|e wspczesna nauka jest przynajmniej
[25903][25944]tak samo dziwna i niezwyka|jak najwymylniejsze SF.
[25988][26020]/W nauce i w SF chodzi o moliwoci.
[26020][26059]Nie dziwi, e czasami dowiadujesz si,|e pisarze SF i naukowcy
[26059][26084]odkrywaj te same odpowiedzi|na wsplne pytania.
[26084][26105]To s kreatywni ludzie przy pracy.
[26105][26130]Jedyn rnic jest to,|e autor SF moe to sobie wyobrazi
[26130][26157]a naukowiec musi to stworzy.
[26180][26212]/Jeli to nie dzieje si teraz|/to moe za 10 lat
[26212][26260]/moliwe jest, e ujrzymy korytarz|/do podry na inne planety.
[26275][26325]Albo stworzenia jak replikatory,|wiecie wychodzce z laboratoriw,
[26330][26356]gdzie w Krzemowej Dolinie.
[26391][26440]/Podczas gdy jest to nadal eskapizm,|/i uywanie nauki do zabawy,
[26445][26468]do publiki przemawia pomys,
[26468][26509]e jestemy na granicy|tego co jest moliwe.
[26577][26595]Kiedy przychodzi do SF,
[26595][26629]lubimy by przenoszeni|w wiat wyobrani i fantazji.
[26629][26668]W Gwiezdnych Wrotach podrujemy|na inne wiaty i przenosimy si w czasie.
[26668][26710]Spotykamy stworzenia z innych galaktyk|i dowiadujemy si o bogach i miertelnikach.
[26710][26749]Pokonujemy olbrzymie odlegoci w czasie|i przestrzeni i odkrywamy technologie
[26749][26776]zdajce si by poza naszymi|najmielszymi marzeniami.
[26776][26798]Moe najwiksz niespodziank|ze wszystkich jest to
[26798][26833]e wszystko co widzielimy|w zasadzie jest moliwe.
[26833][26879]Wspczesna nauka moe by najwspanialsz|i zaskakujc podr wyobrani
[26879][26905]do jakiej jestemy zdolni.
[26956][27004]/I oczywicie w Gwiezdnych Wrotach|/nic nie jest takie jakie si wydaje.
[27004][27047]/W kompleksie Cheyenne Mountain|s drzwi, ktre maj liczna zamki
[27047][27081]po kadej stronie|i czarne szklane okno.
[27081][27107]I nad nimi jest napisane...
[27107][27133]Dowdztwo Gwiezdnych Wrt.
[27133][27156]To schowek na mioty.
[27170][27201]To naprawd jest schowek na mioty.
[27206][27221]A moe nie.
[27221][27247]Moe tak si tam dostajesz?
